Rokoko - Nowy styl, czy kontynuacja baroku ?

Rokoko - styl, który pojawił się w okresie późnego baroku ( 1720 - 1790 ), najpierw we Francji, a następnie w pozostałych krajach europejskich, jest często nazywany "Nowym Stylem" lub "Kontynuacją Baroku". Te dwie, stojące wobec siebie w opozycji, nazwy pojawiły się w wyniku wielu kontrowersji dotyczących tego okresu. Z jednej strony rokoko cieszyło się wieloma nowymi i świeżymi rozwiązaniami architektoniczno - artystycznymi, a z drugiej wieloma podobieństwami, które łączyły tą epokę z barokiem. Tak na prawdę trudno rokoko nazwać epoką, gdyż nie było ono zupełnie odrębne. Rozwijało się obok innych nurtów sztuki XVIII wieku. Tak więc, rokoko będzie raczej stylem lub nurtem, który jest postrzegany jako nowy lub kontynuujący rozwiązania barokowe.

To, co łączyło rokoko z barokiem to przede wszystkim skłonność do dekoracji oraz dynamika. Brakowało również nowych rozwiązań w architekturze w kontekście ogólnej bryły, ale pojawiły się te drobne, które zmieniły nieco jej wizualny charakter. Myślę, że od tego właśnie warto rozpocząć notatkę.

Architektura

W okresie rokoko bardziej skupiano się na przebudowach niż tworzeniu nowych budowli. Nadal tryumfowała dynamika i choć ogólna bryła architektoniczna pozostała ta sama, pojawiły się drobne rozwiązania, które wprowadziły w tej dziedzinie odrobinę świeżości. Przede wszystkim pojawił się nowy podział wnętrz.

 

Jeżeli dobrze pamiętamy poprzednią notatkę z historii sztuki, w baroku mieliśmy do czynienia z układem amfiladowym pomieszczeń, które widać na zdjęciu obok ( przechodzi się z jednego pomieszczenia do drugiego w jednym ciągu ). Rokoko zrezygnowało z amfilad na rzecz korytarzy, które są powszechnie znane do dzisiaj, a pomieszczenia stały się bardziej kameralne. 
Wśród nich znane są gabinety oraz buduary.

Gabinet to niewielkie pomieszczenie, pozbawione zwykle osobnego wyjścia na korytarz. Gabinety przeznaczone były najczęściej na pokoje do pracy. Występują głównie w architekturze pałacowej.

Buduarem nazywamy niewielkich rozmiarów pokój kobiecy, który sytuowany był między salonem, a sypialnią. Kobiety spędzały w nim większość swojego czasu na typowo damskich zajęciach typu haftowanie, czytanie itp. Buduar był pomieszczeniem bogato zdobionym oraz umeblowanym, stosowany był również później w okresie klasycyzmu. Atmosfera takiego buduaru była frywolna z podtekstem seksualnym. Panowała pastelowa kolorystyka, o której jeszcze napiszę w dalszej części notatki. 

W przeciwieństwie do baroku rokoko propagowało asymetrie, ażur oraz pewną wyczuwalną lekkość w prezentowanych formach. Barok był również dynamiczny i dekoracyjny, ale nieco cięższy. W architekturze okresu rokoko często spotykamy ornamenty takie jak: Rocaille, kratki regencyjne- wstęgi.

Rocaille to ornament o fantazyjnej i asymetrycznej, nieregularnej formie, płynnych i strzępiastych konturach, imitujący kształty stylizowanych małżowin i muszli. Często stosowano go w rzemiośle artystycznym oraz architekturze wnętrz. 

Kratka regencyjna - wstęga jest to rodzaj ornamentu w postaci kratkowej wstęgi z przeplecionymi wiciami roślinnymi. W baroku występuje w kształcie kąta prostego  lub półokręgu, znany również pod nazwą "ornamentu cęgowego", w rokoko przybiera lżejszą formę, wplatany w kompozycje, wykorzystywany jest często do dekoracji ażurowych. 

Wnętrza architektoniczne nadal były bogato dekorowane złotym ornamentem, jednak pojawiła się nowa kolorystyka, która oscylowała w kolorach pastelowych. Były to jasne błękity, żółcienie, róże, fiolety, zielenie, również biel, która często kontrastowała z innymi kolorami. Także pojawiały się kremowe tonacje. Do tworzenia wykorzystywano drewno, marmur lub drewno okładane marmurem. Wnętrza były jasne z dużymi lustrami. W związku z tym, że trudno było mi znaleźć idealne przykłady z tamtego okresu, aby podać więcej przykładów wspomogłam się dodatkowo zdjęciem wnętrza, które przedstawia neorokoko ( konkretnie zdjęcie zamku w Łańcucie - podpisane ). Zdjęcie to jednak bardzo przybliża styl rokoko. 

Bardzo charakterystyczne dla okresu rokoka były meble na tzw. "sarnich nóżkach". Stoły, krzesła oraz inne elementy wystroju stały na zgrabnych i delikatnie profilowanych nogach, grubszych u nasady a węższych u dołu, które - niezwykle smukłe - przypominały nogi sarny.

Rokoko bardzo dobrze rozwinęło się w Niemczech i w Austrii. Styl rokoko można tam podziwiać nie tylko w pałacach, ale również i kościołach.

Poniżej pałac Sanssoucci w Poczdamie, który prezentuje piękną bryłę zewnętrzną architektury rokokowej. Kolorystyka cytrynowo żółta o płaskich ścianach zewnętrznych, które dekorowane są pilastrami w formie hermy zakończonej postacią Atlanta, podtrzymującego gzyms jak sklepienie niebieskie. Nad gzymsem attyka, w formie pseudo metopy przeplatanej zespołem tralek. Nad każdą pseudo metopą widnieje coś w postaci akroterionów, a każdy z nich różni się od siebie wielkością i formą. Pałac jest dekoracyjny ale nie do przesady. Wydaje się być lekki i delikatny w formie.

Pięknym przykładem architektury sakralnej jest wnętrze kościoła w Wies. Dużo bieli kontrastuje ze złotymi zdobieniami. Poza bielą dominujące kolory to pastelowe błękity i żółcie. 

Rokokową bryłę zewnętrzną reprezentuje kościół w Vierzehnheiligen. Fasada jest dwuwieżowa, wertykalna. Dekoracyjną jej częścią są gzymsy kordonowe oraz okna. Fasada lekko faluje w poziomie, wydaje się być lekka. 

Piękną budowlą jest pałac Zwinger w Dreźnie. Rezydencja ta przeznaczona była do wypoczynku. Rzuca się w oczy duża ilość galerii przeszklonych, które zaprojektowane zostały po to, by można było podziwiać we wnętrzu to, co dzieje się w ogrodzie. 

Rzeźba

W okresie Rokoko rzeźba uległa lekkiemu poruszeniu - wprowadzono lekkie i zwiewne układy o lekkiej tematyce nawiązującej do codzienności. Podczas gdy rzeźba barokowa, była dynamiczna, ciężka i często poruszała tematykę poważną w sztuce religijnej, jak i świeckiej, rokoko stroniło bardzo od tzw. gigantomanii, która miała na celu podkreślać wielkość władcy. W tym okresie rzeźby są ku uciesze ludzi i często zabawne, poruszające tematykę erotyczną, frywolną, a także uwzględniały układy taneczne. Od pompatycznych wielkich rzeźb preferowano drobną formę. Rzeźby tworzono ze stiuku lub drewna często polichromowanego. 
Najważniejszymi przedstawicielami rzeźby rokokowej byli: J.B. Pigalle, E.M. Falconet, J.Gunther, J. Pinsel, M. Polejowski.

Przykładem rzeźby z okresu rokoko jest "Afrodyta przykucnięta" Falconeta. Rzeźba jest realistyczna, oparta na liniach diagonalnych, a postać przedstawiona jest z gracją. Nie jest dynamiczna, a raczej delikatnie poruszona. Afrodyta układa pukiel włosów i z zalotnym uśmiechem siedzi sobie spoglądając w dal, może szykuje się do kąpieli?  Postać przedstawiona została w miarę realistyczne. Rysy twarzy jednak są bardzo dziecięce, co jest bardzo charakterystyczne dla Falconeta.

Innym dziełem tego autora jest zegar z trzema gracjami.  Widzimy na nim trzy kobiety o smukłych sylwetkach. Ponownie mamy do czynienia z dziecięcymi twarzami, podczas gdy reszta ciała wydaje się być oddana realistycznie, w lekkim poruszeniu. 

W okresie rokoko pojawiła się również drobna plastyka figuralna, także porcelana miała odpowiednie zdobienia. Bardzo popularna była porcelana dekorowana ornamentem chińskim znanym pod nazwą "Chinoiserie" 

Na zdjęciu obok można podziwiać szafę na delikatnych nogach, dekorowaną właśnie ornamentem chińskim. Do tego terminu wliczały się ornamenty w sensie dosłownym, ale również scenki rodzajowe.

Obok przykład drobnej porcelany - talerz wraz z filiżanką. Dekoracja przedstawia parę siedzącą na łonie natury. Tematyka lekka, codzienna, na którą po prostu miło się patrzy. 

Tutaj mamy przykład drobnej rzeźby figuralnej - bardzo popularnej w okresie rokoko - parę siedzącą na ławce. Widać lekkie poruszenie, obie postacie trzymają instrumenty i grają. Rzeźba jest realistyczna, elegancka, malarska ( głębokie żłobienia na sukni ), oparta na liniach poziomych i pionowych oraz diagonalnych ( skośnych ). Tematyka samego dzieła jest lekka, dotyczy codziennych czynności ludzi ówczesnej epoki. Patrzenie na nią przynosi miłe i pozytywne odczucia. 

Znaną rzeźbą tego okresu jest "Merkury", którego autorem jest Pigalle. Rzeźba jest lekka w odbiorze, a sama postać wykręcona w swym ułożeniu, co przypomina nieco figurę serpentinatę. Termin ten pojawił się już w starożytnej Grecji i oznaczał nienaturalny skręt ciała. Sporadycznie przewijał się przez kolejne epoki aż do teraz. Chociaż dla okresu rokoko ten układ postaci nie jest zbyt charakterystyczny, to jednak czasem widoczny. Rzeźba jest realistyczna, malarska ( głęboko ciosana ), oparta na układzie linii diagonalnych.

W Polsce rzeźba reprezentowana była przez J. Pinsela, M. Polejowskiego. Oboje dawali upust swej twórczości w tematyce sakralnej. Tak więc, stali w opozycji do lekkiej i frywolnej tematyki świeckiej. W tematyce sakralnej popularne były postacie oraz sceny z Pisma Świętego. 

Obok na zdjęciu widzimy rzeźbę Pinsela "Ofiara Abrahama". Rzeźba wykonana jest w drewnie. Bardzo przypomina rzeźby barokowe. Jest dynamiczna co widać w układzie, gestach postaci oraz szatach, które wydają się być twarde jakby ciosane były z blachy. Ciało przedstawione jest miękko z uwydatnioną muskulaturą. Mimo głębokich cięć na szatach, kojarzących się z rokoko, obie postacie zdają się być lekkie i zwiewne. 

W przypadku Macieja Polejowskiego możemy obserwować delikatniejsze ciosanie np. w rzeźbach z kościoła Bernardynów w Opatowie oraz w katedrze w Sandomierzu. Postacie realistycznie przedstawione, w delikatnym poruszeniu, twarze realistyczne. Szaty spływają spokojnie w dół. 

Malarstwo

W malarstwie dominowało malarstwo ścienne, dekoracyjne o tematyce Fetes galantes i Fetes champetres. 
Fetes galantes przedstawiała sceny dworskie, zabawy, koncerty. 

Fetes champetres przedstawiała sceny pasterskie, które wtedy stanowiły inspirację dla artystów.  Tematyka malarska również była lekka i często erotyczna, a malarstwo portretowe nie było sztywne tak jak w Baroku. Zamiast reprezentatywności pojawiły się intymne wizerunki w delikatnym kolorycie. 

Najważniejszymi przedstawicielami malarstwa byli: Watteau, F. Boucher, J.H. Fragonard, Canaletto, F.Guardi, S. Czechowicz, T. Kuntze. 

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł tego okresu jest obraz J.H. Fragonarda "Chuśtawka". Jak widać pojawia się w nim rokokowa kolorystyka w postaci pastelowo różowej sukienki i błękitno zielonkawego nieba. Kolorystyka jest ograniczona. Dominują tutaj błękity, zielenie, czernie oraz róże. Obraz jest bardziej linearny. 
Scena przedstawiona na obrazie zalicza się do tych z podtekstem erotycznym i jest dynamiczna, choć jednocześnie lekka i zwiewna w ruchach. Widać to szczególnie po sukni lekko unoszącej się w powietrzu. Tematyka lekka, nawiązująca do codziennych przyjemności. Dama huśta się na huśtawce, a dwóch markizów umila jej czas - jeden ją huśta, a drugi zagląda bezpruderyjnie pod spódnicę.

Innym przykładem jest obraz o tematyce bardziej erotycznej i jest nim "Odaliska" F. Bouchera. Piękna kolorystyka i realistyczny charakter dzieła oparty jest na delikatnym poruszeniu ciała. Można zaliczyć go do intymnych wizerunków w delikatnym kolorycie. Bardzo malarski oparty na liniach pionowych i poziomych. 

Trzecim przykładem malarstwa typowo pod Fetes champetres jest kolejny obraz Bouchera- "Łowienie ryb", który przedstawia wieśniaków nad jeziorem podczas prostej czynności. Lekka scenka rodzajowa o linearnym charakterze idealnie pasuje do tematyki dzieł rokokowych. 

 

Typowym przykładem dla nurtu Fetes galantes są sceny dworskie. Jego głównym przedstawicielem, ale również i twórcą był Watteau. Na obrazku widzimy grupę dworzan w leśnej scenerii, otoczonych fantastycznymi postaciami jakimi są małe Amorki. Obraz zatytułowany jest "Odjazd na Cyterę".

Tematyka lekka, swobodna, wzbudzająca pozytywne odczucia. 

Dla zainteresowanych tematyką rokoka mogę również polecić film "Maria Antonina" wyreżyserowany przez Sofię Coppolę. Może tego typu film nie jest najlepszą formą edukacji, ale na pewno pomoże wyobrazić sobie lepiej epokę, która widoczna jest szczególnie w ostatnich latach panowania tej historycznej postaci.  Maria Antonina poślubiła Ludwika Augusta jeszcze gdy barok był mocno zarysowany, natomiast lata panowania jako królowej Francji przypadły właśnie na rozkwit stylu rokoko. Niestety wraz z tragicznym końcem panowania Marii Antoniny oraz Ludwika Augusta, styl ten zakończył się, a na jego miejscu pojawił się nowy zwany klasycyzmem. Za klasycyzmem zbytnio nie przepadam, ale to już temat na zupełnie inną notatkę. 

Do napisania powyższego opracowania korzystałam z własnej wiedzy oraz notatek. Wspomagałam się również słownikiem terminologicznym do historii sztuki. 

Mam nadzieję, że wszystko przekazałam jasno i czytelnie.

Notatka nie stanowi pełnej wiedzy z tego okresu, a raczej jest jego ogólnym zarysem. W przypadku zdawania jakichkolwiek egzaminów sugeruję uzupełnić wiedzę bo mogłam pominąć parę kwestii, które dla określonego egzaminatora są istotne. 

To tyle na dzisiaj. Trzymajcie się cieplutko i do następnego!

Czytaj Więcej »

"Krótka Historia Sztuki" - recenzja książki Susie Hodge

Witam wszystkich serdecznie. Po długiej przerwie postanowiłam wrócić na bloga. Moja nieobecność związana była z wieloma rzeczami, które miały miejsce w moim życiu i nagromadziły się do tego stopnia, że zabrakło mi czasu oraz chęci na tworzenie. Jedną z tych rzeczy był artblock, z którym próbowałam walczyć, niestety bezskutecznie. Z tego powodu chciałam wszystkich Was przeprosić za moje milczenie i przy okazji bardzo podziękować tym, którzy mnie jeszcze nie opuścili i cierpliwie czekali na notatki, z wyrozumiałością godną podziwu. Mam tyle ciekawych tematów, które chciałabym dla was omówić, tyle pomysłów, które wciąż czekają na swoja kolej, że już dłużej nie mogę zwlekać. Życie czasem komplikuje wiele spraw, jednak uznałam, że muszę wrócić do artystycznego tworzenia, choćbym miała połykać łyżkami lody czekoladowe, których szczerze nie cierpię. 

Czytaj Więcej »

Historia Sztuki Baroku

Barok w sztuce trwał mniej więcej od XVII - połowy XVIII wieku. To epoka całkowicie odmienna od renesansu czy krótkiego manieryzmu. Była bardzo dynamiczna, ekspresyjna i realistyczna a architektura przepełniona była dekoracjami, ornamentami i detalami.

Czytaj Więcej »

Historia Sztuki - Manieryzm

Na początku XVI wieku nastąpił pewien przełom w sztuce, który obecnie nazywa się manieryzmem. Manieryzm trwał od 1520 - 1600 roku. Tak więc dosyć krótko, stąd też można go postrzegać jako epokę przejściową między renesansem a barokiem. Był jeszcze bliski odrodzeniu ale już odmienny, zmierzający w innym kierunku, w kierunku tzw. maniery. Pojawiły się sztuczne gesty, celowa deformacja ciała, kontrasty światłocieniowe i kolorystyczne. Barwy stały się ostrzejsze i bardziej wyraziste. Pojawiła się dynamika, ruch, ekspresja. Kompozycja stała się otwarta, oparta na liniach diagonalnych. Zrezygnowano z klasycznej harmonii i układu. Manieryzm to po prostu teatralność, przejawiająca się nie tylko w malarstwie, ale również i architekturze.

Czytaj Więcej »

Historia Sztuki Średniowiecza - Gotyk

Dzisiaj, po długim okresie przerwy, przyszedł czas na notatkę z historii sztuki. Ostatnio otrzymałam kilka próśb w tej kwestii, a że sama również stęskniłam się za tym tematem postanowiłam wznowić opracowania. Tym razem będzie sztuka gotycka.
Przede wszystkim trzeba zacząć od ustalenia daty. Gotyk to okres w sztuce datowany mniej więcej od XII - XV wieku. Niektóre źródła podają pierwszą połowę XII wieku, a miejsce powstania - Francję.
Gotyk dzielimy na: wczesny, dojrzały i późny ( zw. płomienisty ). Styl gotycki w sztuce znacznie różni się od poprzedniego. Podczas gdy sztuka romańska była ciężka i toporna, gotyk charakteryzował się pewną lekkością bryły, oraz wieloma innowacjami w sztuce. Zacznę może od architektury.

Czytaj Więcej »

Historia Sztuki Średniowiecza - Romanizm

Romanizm X-XIII w. n.e.

Witajcie kochani. Dzisiaj nadprogramowo będzie trochę o historii sztuki. Bo dawno nic nie robiłam, a wypadałoby ruszyć się z tym tematem nieco do przodu. Ostatnio skończyłam na sztuce Islamu, więc teraz przyszła kolej na okres Średniowiecza. Na pierwszy rzut - Romanizm. :) 

Okres Przedromański 

Początek średniowiecznej Europie dał lud Germanów ( Ostrogoci, Wizygoci, Frankowie), który przybył z północy i  doprowadził do upadku Cesarstwa Rzymskiego. Pierwsze dzieła sztuki  gł. architektury, powstały za panowania Karola Wielkiego ( 742 -816 ). Zdobył on znaczne terytoria Europy  i koronował się na chrześcijańskiego cesarza wielkiego państwa Franków.
W tym czasie powstały liczne bazyliki podobne do architektury starochrześcijańskiej - na planie prostokąta. Nawę główną kończyła absyda i dodatkowo pojawił się transept - nawa poprzeczna.
Największą  świątynią bazylikową  był kościół w Fuldze ( Niemcy ). Budowano także kaplice centralne.  Np. Kaplica pałacowa w Akwizgranie. 

Czytaj Więcej »

Historia Sztuki Islamu

VII w. n.e. - XVIII w. n.e.

Kultura Islamu narodziła się na wschód od Egiptu za wąskim pasem Morza Czerwonego. Najważniejszym ośrodkiem tej kultury jest Mekka. Tam bowiem w  VII w. n.e. Mahomet ogłosił nową religię zwaną Islamem. 

Pomimo tego, że sztuka islamu wydaje się być zupełnie odrębna od innych, na jej powstanie złożyło się wiele elementów choćby kultura i obyczaje dawnej Arabii, filozofia i nauka grecka, hellenizm, kultury semickie i niesemickie bliskiego wschodu, kultura i religia Iranu a nawet religia i kultura Indii.  Rozwijała się ona przez 1200 lat, aż do XVIII wieku, bardzo szybko. A wraz z nią oczywiście sztuka, która była przede wszystkim piękna, delikatna, bogata i bardzo ozdobna.
I tak jak  w innych starożytnych kulturach i tutaj mamy podział na różne style, które dzieli się ze względu na rejony  geograficzne. Nazwy przyjmuje się z kolei od panujących dynastii. Najważniejsze z nich to:

• sztuka okresu Umajjadów (tereny Syrii VII/VIII w.) 
• Abbasydów (Irak VIII- Xw.) 
• Fatymidów (Egipt X-XIIw.) 
• Turków seldżuckich (Persja, Anatolia XI-XIIIw.) 
• Mameluków ( Egipt, Syria XIII-XVw.)
• Mongołów (Persja XIII-XVw.) 
• Turków osmańskich(Anatolia, Bałkany XIV-XIXw.) 
• Safawidów (Persja XVI-XVIIIw.) 
• Maghreb - posiada swój indywidualny styl, który często nazywa się mauretańskim.

Architektura

Świątynie

Najważniejszą architekturą Islamu były świątynie - meczety. Składały się one głównie z trzech części : dziedzińca, sali modłów oraz wieży zwanej minaretem, którą już poznaliśmy podzczas omawiania bizantyjskiej świątyni Hagia Sophia. 

Sala modłów to budynek, który  wznosi się na planie prostokąta, kwadratu lub koła. Jego sklepienie opiera się  na kolumnach z arkadami, których ilość często przypomina las.

W jednej ze ścian sali znajduje się tzw. mihrab - gdzie się modlono. Mihrab skierowany jest zawsze ku miastu Mekka. Całość przykryta jest kopułą, która jest nieco wyższa od tych, które znamy z bizancjum oraz starożytnego Rzymu. Również różnice można rozpoznać po samym kształcie. Kopuły islamskie bowiem nie są płytkie, lecz bardzo wybrzuszone, przypominające cebulę.

Dziedziniec otoczony jest arkadami a po środku stoi studnia, w której wierni obmywali i obmywają się przed modlitwą.

Ostatnim elementem jest minaret. Każdy meczet posiadał dwa, trzy lub nawet cztery minarety. Były to smukłe wieżyczki, z których  muzułmański duchowny wzywa wiernych na modlitwę.

W zależności od rodzaju danego meczetu każdy z minaretów różnił się kształtem oraz dekoracją.
Innym charakterystycznym elementem dla sztuki islamu są łuki. Niektóre mają kształt już nam znany, niektóre natomiast różnią się od tych, które do tej pory poznaliśmy, ponieważ są one lekko zaostrzone od góry.

Pojawiają się one praktycznie wszędzie - w portalach, w oknach, arkadach a także w drzwiach.
Sztuka islamu sięgała bardzo daleko. Wszędzie gdzie pojawili się muzułmanie można do dzisiaj podziwiać ich wspaniałe zabytki. Jednym z nich jest  meczet w Kordobie w Hiszpanii. Budowany był od 785r. a ukończony w X w. Jest on największym dziełem sztuki arabskiej w Hiszpanii, z pierwszych wieków panowania islamu na tym obszarze. Wzniesiony został przez dynastię Umajjadów.
Z zewnątrz zachowuje on styl surowej prostoty, może nie przypominać typowego meczetu, ale wewnątrz jest bogato zdobiony malowanymi i rzeźbionymi ornamentami, mozaikami, inkrustacjami (wykładanie powierzchni ścian wzorami dekoracyjnymi z innego materiału niż cała ściana). Czworoboczna sala modłów meczetu w Kordobie jest podzielona na 19 naw przez 856 kolumn połączonych łukami. Do budowy w dużej mierze użyto wielobarwnych marmurów, bazaltów, porfirów. Arkady posiadają tradycyjne, półokrągłe łuki, a także stylizowane na wzór koniczyny.

W XIII wieku meczet zamieniono na kościół katolicki.
Innym przykładem meczetu jest meczet al-Azhar oraz Ahmada Ibn Tuluna w Kairze ( poniżej na zdjęciu ).

Pałace

Poza świątyniami budowano także pałace, które posiadały typowy podział na trzy podstawowe kompleksy: otwarty dla publiczności maszwar, w którym sułtan odprawiał sądy i przyjmował petentów; dywan, czyli zespół z sala tronową, w której odbywały się wielkie przyjęcia i ceremonie, oraz harem- część niedostępną dla obcych, obejmująca prywatne pokoje władcy i jego żon.
Jednym z najwspanialszych przykładów architektury muzułmańskiej jest Alhambra, pałac-twierdza mauretańskich władców znajdujący się w Grenadzie.

Składa się z labiryntu zacienionych krużganków, dziedzińców, wspaniałych arkad, marmurowych kolumn, fontann i sadzawek. Ściany udekorowane są koronkowymi wzorami oraz kolorowymi płytkami glazurowanymi. Najbardziej niezwykłe są „dekoracje stalaktytowe”, które zdobią sklepienia.

Plan zespołu Alhambry jest wspólny wszystkim pałacom władców muzułmańskich. Cała dekoracja Alhambry była kolorowo pomalowana- na sztukateriach, arabeskach i inskrypcjach na murach widać resztki farb i złoceń.

Łaźnie

Łaźnie zwane także hammam, podobnie jak rzymskie termy, były one miejscami spotkań i rozrywki. Wszystkie hammamy są budynkami użyteczności publicznej, wyposażonymi z wielkim luksusem.

Budowle Gościnne

Innym typem budowli był karawanseraj, dom zajezdny dla karawan pielgrzymów i kupców. Do najokazalszych należy Rabat-i Malik z IX wieku. Mimo, ze zrujnowany zachował ślady dawnej świetności.

Istniały dwa typy takich budynków.

• długi, prostokątny budynek o trzech nawach, z których środkową zajmowały zwierzęta, a boczne nawy – ludzie
• otwarty w stronę ogrodzonego dziedzińca, zajmowany przez zwierzęta budynek z płytkimi niszami dla ludzi

Rzemiosło Artystyczne 

Budowle islamskie są niesamowicie bogate w dekoracje. Są to jednak głównie dekoracje roślinne, ponieważ Koran ( święta księga islamu ) zabraniał i zabrania przedstawiać, w miejscach świętych, żywe stworzenia a zwłaszcza dotyczyło to zwierząt i ludzi. Nie można było także uprawiać ani malarstwa ani rzeźby. Dlatego też zajęto się rzemiosłem artystycznym, które doprowadzono do perfekcji.
Wykonywane dekoracje  były bardzo lekkie i finezyjne. Przedstawiały wijące się łodygi i listki, które dekorowały ściany meczetu z zewnątrz jak i wewnątrz.

Pojawiały się także mozaiki ...

Jednym z istotniejszych motywów dekoracyjnych była Arabeska oraz Maureska.
Arabeską nazywamy ornament o charakterystycznym układzie przeplatających się wici roślinnych, które wypełniają jakąś płaszczyznę. Arabeska nie musi posiadać ani układu symetrii ani układu koncentrycznego. Bardzo często wplecione w nią było pismo.

Maureska natomiast jest ornamentem podobnym do arabeski jednak różni się od niej tym, iż posiada układ osi symetrii a także układ koncentryczny. I tak na przykład przy układzie osi symetrii mamy oś pionową a po obu jej stronach ornament układający się po jej obu stronach symetrycznie.

Przy układzie koncentrycznym mamy jeden punkt zbieżny, z którego rozchodzi się dowolna ilość linii osi. Na ich podstawie komponowane są elementy ornamentu.

Ornamenty pojawiły się co prawda w sztuce islamu, jednak miały swoje podłoże w sztuce hellenistycznej.
Poza dekoracjami na ścianach świątyń i pałaców, można także podziwiać te na przedmiotach codziennego użytku jak np ceramika, tkaniny, naczynia różnej maści. Dekoracje głównie ryte i wykłuwane dłutami. Czasem przylutowywano jakieś drobne detale lub stosowano technikę inkrustacji.

kaligrafia i miniatury

kaligrafia - Najwyższą formą sztuki islamu i najbardziej typowym wyrazem jej ducha jest kaligrafia. Jako że Bóg przemówił po arabsku, a jego słowa zostały po raz pierwszy zapisane w języku arabskim. Roztaczano nad tą dziedziną sztuki szczególny patronat. Formy dekoracji kaligraficznej można spotkać wszędzie: na płytach nagrobnych, tkaninach, na dzbanach, broni i płytkach ceramicznych.

Sztuka figuratywna- tzw. miniatura - uprawiana była przede wszystkim przez artystów perskich i tureckich. Była to sztuka niewielkich rozmiarów, jak sama nazwa wskazuje.
Pomimo tego, że Koran wyraźnie zabraniał tworzenia wizerunków ludzie często i tak łamali te zakazy. Byli to głównie przywódcy muzułmańscy, jednak czynili to jedynie w swoich prywatnych apartamentach. Tak więc ozdabiano pałace freskami przedstawiającymi lwy, psy, byki czy figury jeźdźców. Nadawano kształty lwów, orłów czy delfinów barkom pływającym po Tygrysie. Kalif al.- Muktadir (908-932) kazał wznieść rzeźbę, która przeszła do legendy. Była ona ze złota i srebra o osiemnastu gałęziach, na których wisiały klejnoty i siedziały złote i srebrne ptaki.

Często pragnąc zatuszować nieposłuszeństwo wobec zakazu przedstawiania postaci ludzkich, odwoływano się do konwencji graficznej: na wysokości szyi malowali kreskę, oznaczającą symbolicznie, że nie jest to osoba żywa.

I ze sztuki islamu to by było na tyle. Czerpałam nieco z własnych notatek a także innych notatkowo podobnych źródeł. Wiem, że wiedza ta może nie być wyczerpująca, ale niestety nie posiadałam jej wiele na ten temat. Odnoszę wrażenie, że jest to mało spopularyzowany temat w świecie historii sztuki....

Czytaj Więcej »